Brazylijskie "El Dorado" - plantacje kakao

Kategoria:
Kultura
Dodany:
26.03.13 21:27
Lubię:
 
Znaczenie kakao w Brazylii nie tylko w gospodarce, co w społeczeństwie a nawet i sztuce jest naprawdę ogromne. W kraju zdominowanym przez plantacje kawy, kakao odnalazło się bezbłędnie, a nawet doczekało się swojego dnia – Narodowy Dzień Kakao przypada na dzień 26. Marca.
 
Kakaowiec jest rośliną pochodzącą z Amazonii, Ameryki Środkowej i Karaibów. Nasiona zostały sprowadzone na południe stanu Bahia w 1746, gdzie – jak się szybko okazało - wkrótce zdominowało lokalną gospodarkę. Ostatnimi czasy zaczęto również inwestować w plantacje kakaowca w stanie Pará, gdzie mamy do czynienia z ogromnymi terenami ziemskimi, idealnymi do  jego plantacji . Dzięki temu oszczędzi się wylesiania bogatych terenów Bahia. Ponadto rząd brazylijski skoncentrowany na eksporcie  owocu na rynek światowy, ogłosił w 2007 roku program wspierania kakao polegający na dystrybucji nasion i badań nad produkcją organicznego kakao. Szacuje się, że pod względem hektarów plantacji kakaowca, w ciągu następnych lat stan Pará może wyprzedzić stan Bahia.
 
 
Zdjęcie: Agata Błoch
Fot. Agata Błoch
 
Bahię już od lat nawiedza plaga zwana miotłą czarownicy (vassoura de bruxa), która doprowadza do dewastacji plantacji kakaowca. Z tego właśnie powodu rząd federalny ogłosił Plan Rozwoju i Dywersyfikacji Rolnictwa w Regionie Bahia wierząc, że uda się stworzyć nowe odmiany bardziej odporne na „miotłę czarownicy”. Projekt przewiduje budżet o wysokości 2,2 miliarda reali, który miałby wesprzeć około dwudziestu pięciu tysięcy producentów lokalnych.
 
Oprócz oczywistego wykorzystania kakao pod postacią czekolady, gdzie najpotężniejszymi liderami sektora są Nestlé, Garoto i Kraft Foods (Lacta), jest ono również wykorzystywane w kosmetyce.  Kremy oraz mydła na bazie kakao pomagają w hydratacji skóry, a starodawne metody brazylijskich babć, aby pęknięte usta leczyć masłem kakaowym okazały się nadzwyczaj rentowne – i przede wszystkim skuteczne, jak uważa autorka tego artykułu:) Brazylijska firma kosmetyczna Natura stworzyła nawet całą linię bazującą na kakao; w tym szampony, kremy, perfumy i mydła.
 
Kakao stało się również głównym tematem w wielu książkach brazylijskiego pisarza Jorge Amado, który przez ponad pół wieku szeroko zajmował się problematyką wokół kakao w takich dziełach jak Cacau, Terras do Sem Fim i São Jorge dos Ilhéus. Opisane tu zostały relacje społeczne między pracownikami rolnymi a najbogatszymi i najbardziej wpływowymi “coronéis” - właścicielami ziem. Walka o podstawowe prawa pracownicze oraz walka klas pokazuje zamiłowanie Jorge Amado do komunizmu. Dzieła te można określić jako literaturę zaangażowaną. W późniejszych dziełach Gabriela Cravo e Canela (1959) i Tocaia Grande (1982) Jorge Amado nieco rozczarowany komunizmem przedstawia region kakao w stanie Bahia w dużo bardziej łagodnych tonach, wprowadzając elementy kultury popularnej i miłość.
 
Muzyka ku czci Jorge Amado i kakao została stworzona przez Evaldo Costa Batista na podstawie muzyki Luiza Gonzagi i została zaprezentowana na konferencji międzynarodowej Rio +20 w Rio de Janeiro.
 
Kakao stało się również tematem dla wielu brazylijskich malarzy jak, np.
 
Ojca José de Souza Pinto "Quebra de cacau"
 
"Marina zbierająca kakao" namalowana przez Pompeu - malarza z São Paulo. Obraz ten jest częścią kolekcji o nazwie: "Święte owoce ziemi i ich błogosławieni rolnicy".
 
 
Conceição Portela - malarka z miasta Itabuna ze stanu Bahia. Stworzyła cykl ku pamięci twórczości Jorge Amado (który również urodził się w Itabunie) i jego zamiłowaniu do tematyki kakao.
 
 
 
 
 
W ciągu ostatnich lat powstało również wiele dokumentów, których zadaniem było ukazanie brazylijskiego "El Dorado".
 
W Os Magníficos dyskutuje się na temat społecznych konsekwencji kryzysu, który od lat dotyka region Bahia, gdzie niegdyś owoc ten był odpowiedzialny za 85% przychodu z regionu.
 
 
 
 
 
Dokument Cywilizacja kakao (Civilização do Cacau) opowiada o tym, jak kakao znalazło się w Brazylii i dlaczego akurat w klimacie Bahia przystosowało się najlepiej. Dzięki pięknym ilustracjom, dopowiedzeniom reżyserów, aktualnych zdjęć z plantacji kakao i tekstom literackim Jorge Amado, ukazane jest znaczenie tego owocu w historii Brazylii. Dokument też wyjawia interesujący punkt widzenia dotyczący "miotły czarownicy" oraz prób zmian przyzwyczajenia lokalnych rolników do monokultury.
 
 
Na polskim rynku na szczęście pojawiło się już brazylijskie kakao - organiczne kakao oraz sok z białego kakao
 
Agata Błoch
 
Bibliografia: